Αποζημίωση για Στέρηση Χρήσης Ακινήτου λόγω Αρχαιολογικών Περιορισμών
Το δικηγορικό μας γραφείο παρέχει εξειδικευμένες υπηρεσίες για τη διεκδίκηση αποζημιώσεων λόγω στέρησης ή περιορισμού της χρήσης ακινήτου που επιβάλλεται για λόγους προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, σύμφωνα με το άρθρο 19 του Ν. 4858/2021 και τη σχετική κανονιστική νομοθεσία.
Στην Ελλάδα, η προστασία των αρχαιολογικών χώρων, μνημείων και ιστορικών τόπων είναι συνταγματική υποχρέωση του Κράτους. Ωστόσο, αυτή η προστασία συχνά συνεπάγεται βαρύτατους περιορισμούς στη χρήση ιδιωτικών ακινήτων, οι οποίοι μπορεί να καθιστούν πλήρως αδύνατη την εκμετάλλευσή τουςαπό τους ιδιοκτήτες τους.
Πότε γεννάται δικαίωμα αποζημίωσης
Το άρθρο 19 του Νόμου 4858/2021 προβλέπει ότι όταν το Υπουργείο Πολιτισμού επιβάλλει στέρηση ή περιορισμό της χρήσης ενός ακινήτου για αρχαιολογικούς σκοπούς, ο ιδιοκτήτης δικαιούται αποζημίωση, εφόσον αποδειχθεί ότι:
Ο περιορισμός είναι ουσιώδης, δηλαδή η εκμετάλλευση του ακινήτου εκμηδενίζεται ή ουσιωδώς μειώνεται.
Ο περιορισμός είναι είτε προσωρινός, διάρκειας έως πέντε ετών, είτε οριστικός, αν διαρκεί περισσότερο από πέντε έτη.
Καλέστε μας για άμεση ενημέρωση
Προσωρινός Περιορισμός
Για περιορισμούς έως πέντε έτη, καταβάλλεται προσωρινή αποζημίωση, υπολογιζόμενη με βάση τη μέση απόδοση του ακινήτου πριν από την επιβολή του περιορισμού.
Οριστικός Περιορισμός
Για περιορισμούς που διαρκούν πάνω από πέντε έτη, καταβάλλεται πλήρης αποζημίωση, λαμβάνοντας υπόψη την αξία του ακινήτου, ακόμη και την πολιτιστική του σημασία εάν πρόκειται για μνημείο.
Όριο – Υποχρέωση Απαλλοτρίωσης
Όταν η συνολική αποζημίωση πλησιάζει ή υπερβαίνει την αξία του ακινήτου, το Υπουργείο Πολιτισμού υποχρεούται να το κηρύξει απαλλοτριωτέο και να ολοκληρώσει τη διαδικασία απαλλοτρίωσης ή απευθείας εξαγοράς.
Τι ισχύει όταν το ακίνητο απαλλοτριώνεται η εξαγοράζεται
Η γνωμοδότηση 120/2024 του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους διευκρινίζει ότι:
Οι ιδιοκτήτες διατηρούν το δικαίωμα αποζημίωσης για την περίοδο πριν από τη μεταβίβαση του ακινήτου, ακόμη κι αν αυτό έχει πλέον αγοραστεί από το Δημόσιο.
Η απαλλοτρίωση η υπογραφή του συμβολαίου εξαγοράς δεν απαλλάσσει το Δημόσιο από την υποχρέωση να καταβάλει αποζημιώσεις που έχουν ήδη εγκριθεί ή αφορούν παρελθόντα έτη.
Η υποχρέωση καταβολής σταματά μόνο για το μέλλον, από την ημερομηνία απώλειας της κυριότητας του ακινήτου και μετά.
Ποιος αποφασίζει και ποιος πληρώνει
Για αποζημιώσεις έως 3.000 ευρώ ετησίως, η απόφαση εκδίδεται από τον Προϊστάμενο της Εφορείας Αρχαιοτήτων.
Για υψηλότερες ή οριστικές αποζημιώσεις, η απόφαση λαμβάνεται από τη Γενική Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών του ΥΠΠΟΑ.
Η καταβολή γίνεται αποκλειστικά από τον ΟΔΑΠ (Οργανισμός Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων).
Ρόλος της Επιτροπής του Άρθρου 19
Η Επιτροπή του άρθρου 19 του Ν. 4858/2021 είναι αρμόδια να γνωμοδοτεί για:
Το αν υπάρχει δικαίωμα αποζημίωσης.
Το ύψος της αποζημίωσης.
Τυχόν ζημιές από ανασκαφές ή έργα στο ακίνητο.
Η Επιτροπή εξετάζει κατόπιν αίτησης του ιδιοκτήτη, ο οποίος πρέπει να υποβάλει αίτηση με τα παρακάτω στην αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων.
Τεκμηρίωση Αίτησης
Η αίτηση πρέπει να συνοδεύεται από:
Τίτλους ιδιοκτησίας -Κτηματολόγιο.
Στοιχεία για τη χρήση και την απόδοση του ακινήτου πριν τον περιορισμό.
Αντικειμενική αξία ακινήτου από τη ΔΟΥ.
Προγενέστερες αποφάσεις αποζημίωσης, αν υπάρχουν.
Στοιχεία για το χρονικό διάστημα της στέρησης.
Στοιχεία για τους συνιδιοκτήτες και τα ποσοστά τους.
Παραγραφή Δικαιώματος
Η αξίωση παραγράφεται σε πέντε (5) έτη, σύμφωνα με το άρθρο 140 του Ν. 4270/2014, εφόσον δεν έχει γίνει άλλη ειδική ρύθμιση.
Πώς μπορούμε να σας βοηθήσουμε
Το γραφείο μας αναλαμβάνει:
Τη νομική τεκμηρίωση του δικαιώματος αποζημίωσης.
Την εκπροσώπηση έναντι του Οργανισμού Διαχείρισης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ) και των αρμόδιων υπουργείων.
Την προσφυγή στα αρμόδια δικαστήρια, εφόσον η Διοίκηση αρνείται να καταβάλει τις εγκεκριμένες αποζημιώσεις.
Επικοινωνήστε μαζί μας για εξειδικευμένη νομική υποστήριξη.
Υπόδειγμα αίτησης για στέρηση χρήσης ακίνητου εντός σχεδίου πόλεως
ΑΙΤΗΣΗ
1)……… 2)………
ΠΡΟΣ
Την ……… εφορεία προϊστορικών και κλασικών αρχαιοτήτων για την επιτροπή του αρθρου19 παρ.6 του ν. 3028/2002,
——————–
Είμαστε συγκύριοι κατά ποσοστό ½ εξ αδιαιρέτου καθένας από εμάς ενός τμήματος ακινήτου, που ευρίσκεται στη θέση …και σύμφωνα με την …….γνωμοδότηση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου κρίθηκε απαραίτητη η αναγκαστική απαλλοτρίωση του ακινήτου για αρχαιολογικούς σκοπούς όπως αυτό απεικονίζεται στο με Α/Α …….κτηματολογικό διάγραμμα της Δ/νσης Αποτυπώσεων του Τ ΑΠ. Το ανωτέρω ακίνητο μας είναι εντός σχεδίου πόλεως και έχει περιέλθει σε μείζονα έκταση στην κυριότητα καθενός από εμάς ως ακολούθως ………;.
Στο ανωτέρω ακίνητο μας βρίσκονται αρχαιολογικά ευρήματα …………
Η κατά προορισμό χρήση του ως άνω ακινήτου λόγω της θέσεως του είναι εμπορική, λόγω δε των αρχαιολογικών ανασκαφών και της ανάδειξης των σημαντικών αρχαιοτήτων και της μεγάλης προστασίας του χώρου στερούμεθα οριστικά της κατά προορισμό χρήσης του ακινήτου,είμεθα δε δικαιούχοι αποζημίωσης για την στέρηση χρήσης του ακίνητου μας για την οποία στέρηση καταβάλλεται πλήρης αποζημίωση σύμφωνα με τα οριζόμενα αρχαιολογικό νόμο και δη στο άρθρο 19 παρ. 3 του ν.3028/2002 .
Επειδή η πλήρης αποζημίωση για την οριστική στέρηση της χρήσης του ακινήτου μας ανέρχεται σε …….. ευρώ για το διάστημα από ……. μέχρι …….. και αναλυτικότερα για πέντε έτη ………..
Κατόπιν όλων των ανωτέρω εκτεθέντων που αποδεικνύονται εξ εγγράφων και που σας τα προσκομίζουμε σε κάθε περίπτωση ,παρακαλούμε όπως διαβιβάσετε άμεσα την παρούσα αίτησή μας στην αρμοδία επιτροπή που έχει συσταθεί προκειμένου να μας επιδικαστεί η δικαιούμενη αποζημίωση σε καθένα από εμάς για την στέρηση χρήσης του ακινήτου μας την τελευταία πενταετία το συντομότερο δυνατό.
ΑΘΗΝΑ 24 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2025(αλλαγή ημερομηνίας)
Ο πληρεξούσιος δικηγόρος
Το παραπάνω κείμενο αποτελεί ενδεικτικό υπόδειγμα αίτησης προς την αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων για τη διεκδίκηση αποζημίωσης λόγω στέρησης χρήσης ακινήτου. Ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες κάθε υπόθεσης, ενδέχεται να απαιτείται η συμπλήρωση πρόσθετων στοιχείων, όπως η ακριβής περιγραφή του ακινήτου, οι τίτλοι ιδιοκτησίας, οι συνιδιοκτήτες και τα ποσοστά τους, το είδος και η διάρκεια του περιορισμού, το συνολικό ποσό και τα έτη για τα οποία ζητείται η αποζημίωση, καθώς και κάθε άλλο στοιχείο που προβλέπεται από το άρθρο 19 του Ν. 4858/2021 και την σχετική εγκύκλιο καθώς και άλλο στοιχείο που θα κριθεί απαραίτητο Για την προσαρμογή της αίτησης στη δική σας περίπτωση, συνιστάται η νομική υποστήριξη από εξειδικευμένο δικηγόρο.
ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗΣ ΛΟΓΩ ΣΤΕΡΗΣΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΑΚΙΝΗΤΟΥ
