ΚΙΝΗΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ & ΑΡΧΑΙΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ

Η κατοχή ενός αρχαίου αντικειμένου, μιας παλαιάς εικόνας, ενός λειτουργικού σκεύους ή ενός αντικειμένου ιστορικής και καλλιτεχνικής αξίας δεν αποτελεί πάντοτε μια συνηθισμένη υπόθεση ιδιωτικής περιουσίας. Ανάλογα με τη χρονολόγηση, την προέλευση και τη νομική κατηγορία του αντικειμένου, μπορεί να απαιτείται δήλωση στην αρμόδια Υπηρεσία, άδεια κατοχής, αναγνώριση κυριότητας ή ειδική έγκριση για τη μεταβίβαση και την εξαγωγή του.

Ο ενδιαφερόμενος που αναζητεί δικηγόρο για κινητά μνημεία χρειάζεται πρωτίστως έναν ακριβή νομικό χαρακτηρισμό του αντικειμένου. Πριν από οποιαδήποτε πώληση, δωρεά, διανομή μεταξύ κληρονόμων ή μεταφορά στο εξωτερικό, ο δικηγόρος πρέπει να ελέγξει αν πρόκειται για κινητό μνημείο, ποιος είναι ο κύριος ή ο νόμιμος κάτοχός του και αν έχουν τηρηθεί οι υποχρεώσεις δήλωσης και καταχώρισης.

1.Τι θεωρείται κινητό μνημείο

Δεν αποτελεί κάθε παλαιό αντικείμενο αυτομάτως κινητό μνημείο. Η υπαγωγή του στο προστατευτικό καθεστώς εξαρτάται από τη χρονολόγηση, το είδος, την προέλευση, τη σύνδεσή του με ακίνητο μνημείο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, από την έκδοση διοικητικής πράξης χαρακτηρισμού.

Ο ισχύων Κώδικας νομοθεσίας για την προστασία των αρχαιοτήτων και της πολιτιστικής κληρονομιάς, ο οποίος κυρώθηκε με τον ν. 4858/2021 και έκτοτε έχει τροποποιηθεί, διακρίνει διαφορετικές κατηγορίες κινητών μνημείων, με διαφορετικό καθεστώς κατοχής και κυριότητας. Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν τα κινητά αρχαία που χρονολογούνται έως και το 1453. Για μεταγενέστερα αντικείμενα πρέπει να εξετάζεται αν πρόκειται, μεταξύ άλλων, για θρησκευτικές εικόνες, λειτουργικά αντικείμενα, στοιχεία που έχουν αποσπασθεί από ακίνητα μνημεία ή άλλα αντικείμενα που προστατεύονται λόγω της ιστορικής, καλλιτεχνικής ή επιστημονικής σημασίας τους.

Ο δικηγόρος αρχαιολογικού δικαίου δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στην περιγραφή του ιδιοκτήτη ή σε μια ιδιωτική εκτίμηση της ηλικίας και της αξίας. Απαιτείται έλεγχος των χαρακτηριστικών του αντικειμένου, των τυχόν διοικητικών αποφάσεων και του ιστορικού προέλευσής του, συχνά σε συνεργασία με αρχαιολόγο, ιστορικό τέχνης ή συντηρητή.

2.Η διαφορά μεταξύ κατοχής και κυριότητας

Η διάκριση μεταξύ κατοχής και κυριότητας είναι θεμελιώδης. Για τα κινητά αρχαία που χρονολογούνται έως και το 1453, η κυριότητα ανήκει κατά κανόνα στο Δημόσιο, ενώ ο ιδιώτης μπορεί, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, να αποκτήσει άδεια κατοχής. Επομένως, η άδεια κατοχής δεν καθιστά τον ιδιώτη κύριο του αντικειμένου και δεν του παρέχει ανεξέλεγκτη δυνατότητα πώλησης, δωρεάς ή εξαγωγής.

Όποιος βρίσκει ή αποκτά με οποιονδήποτε τρόπο κινητό αρχαίο αυτής της κατηγορίας οφείλει να το δηλώσει χωρίς υπαίτια καθυστέρηση στην αρμόδια αρχαιολογική, αστυνομική ή λιμενική αρχή και να το θέσει στη διάθεσή της. Η άδεια κατοχής μπορεί να μη χορηγηθεί όταν το αντικείμενο έχει ιδιαίτερα μεγάλη επιστημονική ή καλλιτεχνική σημασία, όταν δεν διασφαλίζονται κατάλληλες συνθήκες φύλαξης και διατήρησης ή όταν συντρέχουν προσωπικά κωλύματα στο πρόσωπο του αιτούντος.

Για ορισμένα κινητά μνημεία μεταγενέστερα του 1453 μπορεί να αναγνωρίζεται ιδιωτικό δικαίωμα κυριότητας. Και σε αυτές τις περιπτώσεις, όμως, μπορεί να υφίσταται υποχρέωση δήλωσης, καταχώρισης στο σχετικό μητρώο και απόδειξης του τρόπου απόκτησης. Ο δικηγόρος για κινητά μνημεία πρέπει να εξετάζει αν ο ενδιαφερόμενος διαθέτει άδεια κατοχής, βεβαίωση δήλωσης κυριότητας, απόφαση αναγνώρισης ή άλλο νόμιμο διοικητικό τίτλο.

3.Η δήλωση και η απόδειξη της νόμιμης προέλευσης

Η νόμιμη προέλευση του αντικειμένου αποτελεί κεντρικό ζήτημα. Η απλή αναφορά ότι το αντικείμενο «βρισκόταν πάντοτε στην οικογένεια» ή ότι αγοράστηκε πριν από πολλές δεκαετίες δεν αρκεί πάντοτε για να αποδειχθεί η νόμιμη κατοχή ή κυριότητα.

Ο σχετικός φάκελος μπορεί να περιλαμβάνει παλαιές άδειες κατοχής, βεβαιώσεις κυριότητας, υπουργικές αποφάσεις, καταλόγους ιδιωτικών συλλογών, συμβολαιογραφικά έγγραφα, διαθήκες, παραστατικά αγοράς, καταλόγους δημοπρασιών, τελωνειακά έγγραφα, άδειες εισαγωγής ή εξαγωγής, παλαιές φωτογραφίες και στοιχεία ασφάλισης ή συντήρησης. Η επίσημη διαδικασία μεταβίβασης απαιτεί να προσκομίζονται οι πράξεις με τις οποίες είχε αναγνωριστεί η νόμιμη κατοχή ή κυριότητα του προηγούμενου κατόχου, μαζί με αναλυτικό περιγραφικό κατάλογο των αντικειμένων.

Όταν δεν υπάρχει προηγούμενη δήλωση ή ο φάκελος εμφανίζει κενά, ο δικηγόρος πρέπει να εξετάσει προσεκτικά τον τρόπο με τον οποίο θα παρουσιαστεί το πραγματικό ιστορικό στην Υπηρεσία. Μια πρόχειρη, αντιφατική ή ανακριβής δήλωση μπορεί να δυσχεράνει ουσιωδώς τη διοικητική διαδικασία και να δημιουργήσει πρόσθετα νομικά προβλήματα.

4.Κληρονομία κινητών μνημείων

Η κληρονομική διαδοχή δεν εξαλείφει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την αρχαιολογική νομοθεσία. Όταν αποβιώσει ο νόμιμος κάτοχος κινητού αρχαίου που χρονολογείται έως και το 1453, ο κληρονόμος μπορεί να ζητήσει τη χορήγηση άδειας κατοχής, εφόσον υποβάλει σχετική αίτηση και δεν συντρέχουν οι νόμιμοι λόγοι αποκλεισμού.

Αν πρόκειται για κινητό μνημείο επί του οποίου αναγνωρίζεται ιδιωτική κυριότητα, ο κληρονόμος οφείλει να γνωστοποιήσει χωρίς υπαίτια καθυστέρηση την αιτία θανάτου κτήση του δικαιώματος και να ζητήσει την αντίστοιχη διοικητική αναγνώριση ή καταχώριση. Η διαδικασία προϋποθέτει απόδειξη του κληρονομικού δικαιώματος και προσκόμιση των προηγούμενων διοικητικών πράξεων που αφορούν το αντικείμενο.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν υπάρχουν περισσότεροι κληρονόμοι. Ένα κινητό μνημείο δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται σαν κοινό οικιακό αντικείμενο που παραδίδεται άτυπα σε έναν από αυτούς. Πρέπει να διευκρινιστεί ποιος αποκτά την κατοχή ή την κυριότητα, αν απαιτείται συναίνεση των λοιπών κληρονόμων και ποια αίτηση πρέπει να υποβληθεί στην αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων.

Ο δικηγόρος για κληρονομία κινητών μνημείων ελέγχει τη διαθήκη, την αποδοχή κληρονομίας, τα πιστοποιητικά κληρονομικής διαδοχής, τις παλαιές άδειες και τον κατάλογο των αντικειμένων. Η νομική τακτοποίηση πρέπει να προηγείται της διανομής, της μεταφοράς, της πώλησης ή της παράδοσης του αντικειμένου σε οίκο δημοπρασιών.

5.Δωρεά και μεταβίβαση της κατοχής

Η μεταβίβαση της κατοχής κινητού αρχαίου που ανήκει στο Δημόσιο δεν πραγματοποιείται με μία απλή ιδιωτική συμφωνία ή με τη φυσική παράδοση του αντικειμένου. Ο νόμιμος κάτοχος οφείλει να γνωστοποιήσει στην Υπηρεσία την πρόθεσή του και τα στοιχεία του προσώπου στο οποίο επιθυμεί να μεταβιβάσει την κατοχή. Ο υποψήφιος νέος κάτοχος πρέπει να υποβάλει αίτηση και να λάβει τη σχετική άδεια.

Μεταβίβαση που πραγματοποιείται χωρίς την απαιτούμενη άδεια είναι άκυρη και το αντικείμενο μπορεί να αναληφθεί από το Δημόσιο χωρίς άλλες διατυπώσεις.

Ο δικηγόρος για άδεια κατοχής αρχαίων πρέπει να ελέγξει όχι μόνο το πρόσωπο του νέου κατόχου, αλλά και τον τόπο φύλαξης, τις συνθήκες διατήρησης, την πληρότητα του καταλόγου και την αντιστοίχιση του αντικειμένου με την παλαιά άδεια. Μία ελλιπής περιγραφή ή ασυμφωνία μεταξύ φωτογραφιών, διαστάσεων και διοικητικών εγγράφων μπορεί να προκαλέσει σοβαρές καθυστερήσεις.

6.Πώληση κινητού μνημείου

Η πώληση επιτρέπεται μόνο για αντικείμενα επί των οποίων ο μεταβιβάζων διαθέτει αναγνωρισμένο δικαίωμα κυριότητας και υπό την τήρηση της ειδικής διαδικασίας. Η πρόθεση πώλησης, τα στοιχεία του υποψήφιου αγοραστή και η συμφωνηθείσα τιμή πρέπει να γνωστοποιηθούν προηγουμένως στην αρμόδια Υπηρεσία.

Μετά τη γνωστοποίηση πρέπει να παρέλθει χρονικό διάστημα ενός μήνα χωρίς το Δημόσιο να ασκήσει το δικαίωμα προτίμησης στην ίδια τιμή. Η μεταβίβαση που πραγματοποιείται χωρίς την προηγούμενη γνωστοποίηση είναι άκυρη.

Για τον λόγο αυτό, πριν από την υπογραφή ιδιωτικού συμφωνητικού, την έκδοση τιμολογίου ή την παράδοση του αντικειμένου σε έμπορο τέχνης ή οίκο δημοπρασιών, απαιτείται νομικός έλεγχος. Ο δικηγόρος για μεταβίβαση κινητού μνημείου ελέγχει αν ο πωλητής είναι πράγματι κύριος, αν το αντικείμενο ταυτίζεται με εκείνο που έχει δηλωθεί και αν τηρήθηκε η διαδικασία ενημέρωσης του Δημοσίου.

7.Εξαγωγή και διακίνηση κινητού μνημείου

Η μεταφορά ενός κινητού μνημείου εκτός Ελλάδας δεν αποτελεί συνηθισμένη μεταφορά περιουσιακού στοιχείου. Για τα κινητά μνημεία που υπάγονται στο σχετικό προστατευτικό καθεστώς και χρονολογούνται έως το 1830 προβλέπεται διαδικασία χορήγησης άδειας τόσο για εξαγωγή προς τρίτη χώρα όσο και για αποστολή προς κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο αιτών πρέπει να έχει προηγουμένως αναγνωριστεί ως νόμιμος κάτοχος, κύριος ή συλλέκτης του αντικειμένου. Η αίτηση συνοδεύεται από την άδεια κατοχής ή τη βεβαίωση κυριότητας, φωτογραφίες, αναλυτική περιγραφή και στοιχεία για τον προορισμό και τον σκοπό της μετακίνησης.

Όταν η εξαγωγή πραγματοποιείται εκτός του τελωνειακού εδάφους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εφαρμόζεται παράλληλα ο Κανονισμός 116/2009 για τις κατηγορίες πολιτιστικών αγαθών που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του. Ο Κανονισμός προβλέπει την παρουσίαση άδειας εξαγωγής κατά τη διενέργεια των τελωνειακών διατυπώσεων.

Πρέπει επίσης να διακρίνεται η οριστική εξαγωγή από την προσωρινή εξαγωγή για έκθεση, επιστημονική έρευνα, εξέταση ή συντήρηση. Ο δικηγόρος για εξαγωγή κινητού μνημείου πρέπει να οργανώνει τον φάκελο πριν από τον προγραμματισμό της μεταφοράς, επειδή η εμπορική συμφωνία, η ασφάλιση ή η κράτηση μεταφορικής εταιρείας δεν υποκαθιστούν τη διοικητική άδεια.

8.Εισαγωγή αρχαίου αντικειμένου στην Ελλάδα

Η νόμιμη προέλευση εξετάζεται και όταν ένα αντικείμενο εισάγεται στην Ελλάδα. Για αρχαίο κινητό μνημείο που εισάγεται από τρίτη χώρα ή διακινείται από άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλέπεται ειδική δήλωση.

Στην περίπτωση εισαγωγής από χώρα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, η δήλωση υποβάλλεται στην αρμόδια τελωνειακή αρχή. Στην περίπτωση διακίνησης από κράτος μέλος, υποβάλλεται στην αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων. Πρέπει να αναφέρονται ο αριθμός των αντικειμένων, ο τρόπος απόκτησης, ο τόπος, ο χρόνος και ο προσωρινός ή οριστικός χαρακτήρας της εισαγωγής.

Ο δικηγόρος που ελέγχει μια εισαγόμενη συλλογή πρέπει να εξετάζει όχι μόνο την ελληνική διαδικασία, αλλά και τα παραστατικά νόμιμης εξαγωγής από τη χώρα προέλευσης. Η ύπαρξη ενός τιμολογίου αγοράς δεν αρκεί, όταν απουσιάζουν τα έγγραφα που αποδεικνύουν τη νόμιμη έξοδο και διακίνηση του πολιτιστικού αγαθού.

9.Απόρριψη ή ανάκληση άδειας

Η απόρριψη αίτησης κατοχής, μεταβίβασης ή εξαγωγής πρέπει να στηρίζεται σε ειδική και επαρκή αιτιολογία. Το ίδιο ισχύει και για την ανάκληση ήδη χορηγημένης άδειας, ιδίως όταν η Διοίκηση επικαλείται τη σημασία του αντικειμένου, ανεπαρκείς συνθήκες φύλαξης ή έλλειψη νόμιμης προέλευσης.

Ο δικηγόρος αρχαιολογικού δικαίου εξετάζει τον διοικητικό φάκελο, την εισήγηση της αρμόδιας Εφορείας, τις γνωμοδοτήσεις των συμβουλίων και τα στοιχεία στα οποία στηρίχθηκε η απόφαση. Ανάλογα με το είδος της πράξης, μπορεί να απαιτείται διοικητική προσφυγή, αίτηση θεραπείας ή δικαστική προσβολή μέσα στις προβλεπόμενες προθεσμίες.

Σε αρκετές περιπτώσεις, η αποτελεσματικότερη προστασία αρχίζει πριν από την έκδοση της απορριπτικής πράξης, με την υποβολή ολοκληρωμένου υπομνήματος και την έγκαιρη αντίκρουση των επιφυλάξεων της Υπηρεσίας.

10.Ο ρόλος του δικηγόρου για κινητά μνημεία

Ο δικηγόρος για κινητά μνημεία δεν περιορίζεται στη συμπλήρωση μιας τυποποιημένης αίτησης. Πρέπει να προσδιορίσει το ακριβές νομικό καθεστώς του αντικειμένου, να ελέγξει την αλυσίδα προέλευσης, να διαπιστώσει αν υπάρχει νόμιμη κατοχή ή κυριότητα και να επιλέξει τη σωστή διοικητική διαδικασία.

Η νομική υποστήριξη μπορεί να αφορά αίτηση άδειας κατοχής, δήλωση κυριότητας, μεταβίβαση λόγω κληρονομίας ή δωρεάς, πώληση, εξαγωγή, εισαγωγή, αναγνώριση συλλέκτη, αμφισβήτηση απορριπτικής πράξης ή εκπροσώπηση ενώπιον των αρμόδιων οργάνων του Υπουργείου Πολιτισμού.

Ένας δικηγόρος με γνώση του αρχαιολογικού δικαίου πρέπει επίσης να συνεργάζεται με τον κατάλληλο επιστήμονα για την τεκμηρίωση της χρονολόγησης, της ταυτότητας και της κατάστασης διατήρησης του αντικειμένου. Η νομική και η επιστημονική τεκμηρίωση πρέπει να συμφωνούν απολύτως, ώστε να μη δημιουργούνται αντιφάσεις στον διοικητικό φάκελο.

11.Συμπέρασμα

Οι υποθέσεις κινητών μνημείων απαιτούν έγκαιρη και εξειδικευμένη αντιμετώπιση. Η κατοχή, η κληρονομία, η δωρεά, η πώληση και η εξαγωγή δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως απλές ιδιωτικές συναλλαγές, όταν το αντικείμενο υπάγεται στην προστατευτική νομοθεσία για την πολιτιστική κληρονομιά.

Ο ενδιαφερόμενος που αναζητεί δικηγόρο για αρχαία αντικείμενα πρέπει να προσκομίσει κάθε διαθέσιμο στοιχείο για την προέλευση και το ιστορικό τους πριν προβεί σε οποιαδήποτε μεταβίβαση ή μετακίνησή τους. Η έγκαιρη παρέμβαση δικηγόρου μπορεί να αποτρέψει την ακυρότητα μιας συναλλαγής, την απόρριψη μιας αίτησης και τη δημιουργία διοικητικών ή ποινικών επιπλοκών.

Το παρόν κείμενο είναι γενικού ενημερωτικού χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την εξατομικευμένη νομική αξιολόγηση συγκεκριμένου αντικειμένου ή συλλογής.

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΑΙΤΗΣΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ ΚΥΡΙΟΤΗΤΟΣ : Word – PDF
ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΥΠΕΥΘΥΝΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ :  Word – PDF

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΝΟΜΟΥ
ΑΡΘΡΟ 20
1. Στα κινητά μνημεία περιλαμβάνονται:
α) αυτά που χρονολογούνται έως και το 1453,
β) τα μεταγενέστερα του 1453, που χρονολογούνται έως και το 1830 και αποτελούν ευρήματα ανασκαφών ή άλλης αρχαιολογικής έρευνας ή που αποσπάσθηκαν από ακίνητα μνημεία, καθώς και οι θρησκευτικές εικόνες και λειτουργικά αντικείμενα της ίδιας περιόδου,
γ) τα μεταγενέστερα του 1453, που χρονολογούνται έως και το 1830, δεν υπάγονται στην περίπτωση β’ και χαρακτηρίζονται μνημεία λόγω της κοινωνικής, τεχνικής, λαογραφικής, εθνολογικής, καλλιτεχνικής, αρχιτεκτονικής, βιομηχανικής ή εν γένει ιστορικής ή επιστημονικής σημασίας τους,
δ) τα νεότερα πολιτιστικά αγαθά που είναι προγενέστερα των εκάστοτε τελευταίων εκατό ετών και χαρακτηρίζονται μνημεία λόγω της κοινωνικής, τεχνικής, λαογραφικής, εθνολογικής, καλλιτεχνικής, αρχιτεκτονικής, βιομηχανικής ή εν γένει ιστορικής ή επιστημονικής σημασίας τους και
ε) τα νεότερα πολιτιστικά αγαθά που ανάγονται στην περίοδο των εκάστοτε τελευταίων εκατό ετών και χαρακτηρίζονται μνημεία λόγω της ιδιαίτερης κοινωνικής, τεχνικής, λαογραφικής, εθνολογικής ή εν γένει ιστορικής, καλλιτεχνικής, αρχιτεκτονικής, βιομηχανικής ή επιστημονικής σημασίας τους.
2. Τα αρχαία κινητά μνημεία που υπάγονται στις περιπτώσεις α’ και β’ της παραγράφου 1 προστατεύονται από το νόμο χωρίς να απαιτείται η έκδοση οποιασδήποτε διοικητικής πράξης. Τα πολιτιστικά αγαθά των περιπτώσεων γ’, δ’ και ε’ της παραγράφου 1 χαρακτηρίζονται μνημεία με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, η οποία εκδίδεται ύστερα από εισήγηση της Υπηρεσίας και γνώμη του Συμβουλίου και δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
3. Περίληψη της εισήγησης αποστέλλεται στις τελωνειακές, λιμενικές και αστυνομικές αρχές. Η εισήγηση κοινοποιείται στον κύριο ή και τον κάτοχο, οι οποίοι είναι δυνατόν να υποβάλουν αντιρρήσεις μέσα σε ένα (1) μήνα από την κοινοποίηση. Τα αποτελέσματα του χαρακτηρισμού επέρχονται από την κοινοποίηση της εισήγησης και αίρονται εάν η απόφαση χαρακτηρισμού δεν εκδοθεί εντός εξαμήνου από την κοινοποίηση.
4. Με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού ρυθμίζεται κάθε λεπτομέρεια αναγκαία για την εφαρμογή της διάταξης αυτής. Για το χαρακτηρισμό μνημείων της περίπτωσης ε’ της παραγράφου 1 απαιτείται προηγούμενη συναίνεση του δημιουργού τους, εφόσον διατηρεί την κυριότητά τους.
5. Η απόφαση χαρακτηρισμού που εκδίδεται σύμφωνα με τις προηγούμενες παραγράφους μπορεί να ανακαλείται μόνο για πλάνη περί τα πράγματα. Η απόφαση ανάκλησης του Υπουργού Πολιτισμού εκδίδεται κατά τη διαδικασία των παραγράφων 2 και 3 και δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
6. Με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, η οποία εκδίδεται με εισήγηση της Υπηρεσίας, ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου και δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, μπορεί, κατ’ εξαίρεση, να χαρακτηρίζονται μνημεία, ομοειδείς κατηγορίες κινητών πολιτιστικών αγαθών που παρουσιάζουν ιδιαίτερη κοινωνική, τεχνική, λαογραφική, εθνολογική ή εν γένει ιστορική, καλλιτεχνική ή επιστημονική σημασία, εφόσον σπανίζουν, ο ατομικός προσδιορισμός τους είναι δυσχερής και συντρέχει κίνδυνος απώλειας ή καταστροφής τους.
7. Η ανάκληση της απόφασης χαρακτηρισμού μεμονωμένου μνημείου που έχει εκδοθεί σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 6 επιτρέπεται με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, η οποία εκδίδεται ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου και δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, εφόσον το συγκεκριμένο κινητό στερείται της ιστορικής, καλλιτεχνικής ή επιστημονικής σημασίας για την οποία χαρακτηρίστηκε η κατηγορία μνημείων.
ΑΡΘΡΟ 21
1. Τα αρχαία κινητά μνημεία που χρονολογούνται έως και το 1453 ανήκουν στο Δημόσιο κατά κυριότητα και νομή είναι ανεπίδεκτα χρησικτησίας και είναι εκτός συναλλαγής κατά την έννοια του άρθρου 966 του Αστικού Κώδικα.
2. Δικαίωμα κυριότητας σε εισαγόμενα αρχαία που χρονολογούνται έως και το 1453 αναγνωρίζεται υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις των διατάξεων της παραγράφου 3 του άρθρου 33 και των παραγράφων 5 και 7 του άρθρου 28.
3. Τα αρχαία κινητά μνημεία που αποτελούν ευρήματα ανασκαφής ή άλλης αρχαιολογικής έρευνας ανεξάρτητα από τη χρονολόγησή τους, ανήκουν κατά κυριότητα και νομή στο Δημόσιο, είναι ανεπίδεκτα χρησικτησίας και εκτός συναλλαγής.
4. Το δικαίωμα κυριότητας σε άλλα κινητά μνημεία μεταγενέστερα του 1453 ασκείται υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις του παρόντος νόμου.
5. Η εξαίρεση του δευτέρου εδαφίου του άρθρου 1039 Α.Κ. δεν ισχύει για κινητά μνημεία.
ΑΡΘΡΟ 23
1. Με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού, ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου, μπορεί να χορηγείται σε φυσικό ή νομικό πρόσωπο άδεια κατοχής κινητού αρχαίου μνημείου του οποίου η κυριότητα ανήκει στο Δημόσιο.
2. Άδεια κατοχής χορηγείται στο πρόσωπο που δηλώνει, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 24, κινητό αρχαίο που χρονολογείται έως και το 1453, ύστερα από σχετική αίτησή του, εκτός εάν:
α) το αρχαίο είναι ιδιαίτερα μεγάλης επιστημονικής ή καλλιτεχνικής σημασίας και είναι ανάγκη να βρίσκεται υπό την άμεση προστασία του Δημοσίου, β) ο αιτών δεν διασφαλίζει την ικανοποιητική φύλαξη και διατήρησή του, ιδίως εάν δεν δηλώνει κατάλληλο τόπο για τη φύλαξή του ή
γ) ο αιτών δεν παρέχει τα εχέγγυα για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων του κατόχου και ιδίως αν έχει καταδικαστεί αμετάκλητα για κακούργημα ή παράβαση της νομοθεσίας για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς ή για πλαστογραφία, δωροδοκία, κλοπή, υπεξαίρεση ή αποδοχή προϊόντων εγκλήματος. Το κώλυμα υπάρχει και για όσο χρόνο εκκρεμεί η ποινική δίωξη για μια από τις παραπάνω πράξεις. Η αίτηση μπορεί επίσης να απορριφθεί αν διατάχθηκε η αναστολή εκτέλεσης της ποινής που επιβλήθηκε για μια από τις παραπάνω πράξεις ή αν η ποινική δίωξη για μια από αυτές έπαυσε οριστικά λόγω παραγραφής. Αν ο αιτών είναι νομικό πρόσωπο, τα πιο πάνω κωλύματα πρέπει να μην συντρέχουν στο πρόσωπο αυτών που ασκούν ή άσκησαν τη διοίκησή του.
3. Όταν ο κάτοχος αρχαίου που χρονολογείται έως και το 1453 αποβιώσει, χορηγείται άδεια κατοχής στον κληρονόμο του, εφόσον υποβάλει σχετική αίτηση, εκτός εάν συντρέχουν οι αρνητικές προϋποθέσεις των περ. β) και γ) της προηγούμενης παραγράφου. Η σχετική απόφαση εκδίδεται μέσα σε εύλογο χρόνο.
4. Η άδεια κατοχής είναι δυνατόν να ανακαλείται με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού εάν παύσει να συντρέχει μια από τις προϋποθέσεις της χορήγησής της σύμφωνα με την παρ. 2 ή παραβιαστούν τα άρθρα 27, 28 και 29. Η άδεια ανακαλείται αυτοδικαίως αν ο κάτοχος καταδικασθεί αμετάκλητα για ένα από τα αδικήματα της περ. γ) της παρ. 2. Η άδεια μπορεί επίσης να ανακαλείται, αν κριθεί εκ των υστέρων ότι το αρχαίο παρουσιάζει ιδιαίτερα μεγάλη επιστημονική ή καλλιτεχνική σημασία και πρέπει να βρίσκεται υπό την άμεση προστασία του Κράτους. Στην περίπτωση αυτή οφείλεται ως αποζημίωση η αμοιβή της παρ. 3 του άρθρου 24. Σε κάθε άλλη περίπτωση ανάκλησης τα αρχαία αναλαμβάνονται χωρίς αποζημίωση από το Δημόσιο.
5. Στην περίπτωση που κρίνεται ότι το κινητό αρχαίο που δηλώνεται σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 24 έχει πολύ μικρή επιστημονική και εμπορική αξία, καταγράφεται από την Υπηρεσία και καταλείπεται στην ελεύθερη χρήση του αιτούντος με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού, ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου.
ΑΡΘΡΟ 28
1. Ο κάτοχος κινητού αρχαίου που χρονολογείται έως και το 1453, μπορεί να μεταβιβάζει την κατοχή του αφού γνωστοποιήσει στην Υπηρεσία την πρόθεσή του και τα στοιχεία του υποψήφιου κατόχου, ο οποίος υποχρεούται να υποβάλει αίτηση για άδεια κατοχής που χορηγείται σύμφωνα με το άρθρο 23. Η σχετική πράξη εκδίδεται μέσα σε εύλογο χρόνο. Μεταβίβαση που γίνεται χωρίς την άδεια αυτή είναι άκυρη και τα κινητά μνημεία αναλαμβάνονται χωρίς διατυπώσεις από το Δημόσιο.
2. Η μεταβίβαση αιτία θανάτου της κατοχής μνημείων της προηγούμενης παραγράφου είναι δυνατή υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις της παρ. 3 του άρθρου 23, ειδάλλως τα αρχαία αναλαμβάνονται από το Δημόσιο.
3. Η μεταβίβαση της κυριότητας κινητού μνημείου που ανήκει σε νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, σε Οργανισμό Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) ή σε νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου του ευρύτερου δημόσιου τομέα, όπως αυτός καθορίζεται κάθε φορά, είναι δυνατή με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού, ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου, ειδάλλως είναι άκυρη. Με την παραπάνω απόφαση μπορεί να επιβάλλονται όροι ως προς το πρόσωπο προς το οποίο πρόκειται να μεταβιβαστούν τα μνημεία. Σε περίπτωση πώλησης, το Δημόσιο μπορεί να ασκεί δικαίωμα προτίμησης στην ίδια τιμή εντός τριών (3) μηνών από την υποβολή της σχετικής αίτησης.
4. Η μεταβίβαση μνημείων που ανήκουν σε εκκλησιαστικά νομικά πρόσωπα, άλλα νομικά πρόσωπα ή ενώσεις προσώπων που εκπροσωπούν θρησκείες ή δόγματα επιτρέπεται, με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου, προς άλλα τέτοια πρόσωπα ή ενώσεις, στο Δημόσιο, σε Ο.Τ.Α., σε νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ή σε νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου που αποτελούν αναγνωρισμένα μουσεία του άρθρου 45, ειδάλλως είναι άκυρη.
5. Η μεταβίβαση της κυριότητας κινητού μνημείου, εκτός αυτών των παρ. 3 και 4, επιτρέπεται μετά από προηγούμενη γνωστοποίηση στην Υπηρεσία της σχετικής πρόθεσης, των στοιχείων του προσώπου προς το οποίο πρόκειται να μεταβιβασθεί, και, σε περίπτωση πώλησης, της τιμής και εφόσον παρέλθει χρονικό διάστημα ενός (1) μηνός από τη γνωστοποίηση χωρίς το Δημόσιο να ασκήσει δικαίωμα προτίμησης στην ίδια τιμή. Η μεταβίβαση που έγινε χωρίς τη γνωστοποίηση αυτή είναι άκυρη.
6. Σε περίπτωση πώλησης μνημείων με δημοπρασία ή δημόσιο πλειστηριασμό, προτιμώνται στην ίδια τιμή, κατά σειρά, το Δημόσιο, τα μουσεία του άρθρου 45 και οι συλλέκτες μνημείων.
7. Όποιος αποκτά την κυριότητα μνημείου αιτία θανάτου οφείλει να ειδοποιεί σχετικά την Υπηρεσία χωρίς υπαίτια καθυστέρηση.
8. Ο κύριος μνημείου μπορεί να το μεταβιβάζει στο Δημόσιο σε τιμή που συμφωνείται ή ειδάλλως ορίζεται από την εκτιμητική επιτροπή της παρ. 11 του άρθρου 73.

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΥΠΠΟΑ ΓΙΑ ΧΟΡΗΡΓΗΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΚΑΤΟΧΗΣ : PDF

ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΕΓΚΥΚΛΙΟΙ

ΑΡΘΡΟ 47
1. Σε περίπτωση επιβολής φόρου κληρονομιάς, κληροδοσίας ή δωρεάς, με αντικείμενο κινητά μνημεία ή εικαστικά ή άλλα έργα τέχνης ο φόρος που αναλογεί μπορεί να καταβάλλεται από τους υπόχρεους σε είδος με τη μεταβίβαση ίσης αξίας κινητών μνημείων ή εικαστικών ή άλλων έργων τέχνης στο Δημόσιο. Η αξία του κινητού καθορίζεται από ειδική εκτιμητική επιτροπή. Ειδικότερα θέματα που αφορούν στη διαδικασία, τα αρμόδια όργανα, τα μουσεία ή άλλους επιστημονικούς ή πολιτιστικούς φορείς στους οποίους κατατίθενται τα μνημεία ή άλλα πολιτιστικά αγαθά και κάθε άλλη λεπτομέρεια για την εφαρμογή της παρούσας διάταξης, ρυθμίζονται με την απόφαση της επόμενης παραγράφου.
2. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Πολιτισμού και Αθλητισμού, καθορίζονται η σύνθεση της ειδικής εκτιμητικής επιτροπής που προβλέπεται στην παρ. 1 του παρόντος για τη χρηματική αποτίμηση της αξίας των μνημείων, η διαδικασία, οι όροι, οι προϋποθέσεις και κάθε άλλη λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος.

ΠΟΛ 1042.2010
Εκτίμηση χρηματικής αξίας κινητών μνημείων.
Με αφορμή ερωτήματα που υποβάλλονται στην υπηρεσία μας σχετικά με την εκτίμηση της χρηματικής αξίας κινητών μνημείων, που αποτελούν αντικείμενο φόρου κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής παροχής, σας γνωρίζουμε τα ακόλουθα:
Σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 11 του άρθρου 73 του Ν. 3028/2002 (Φ.Ε.Κ. 153 τ. Α΄/28-6-2002) «Η χρηματική αξία κινητών μνημείων καθορίζεται από τριμελή επιτροπή ειδικών επιστημόνων, που συνιστάται με απόφαση του Υπουργού ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου. Εάν ο ιδιώτης δεν αποδεχθεί την τιμή που καθορίζεται από την παραπάνω επιτροπή, συνιστάται επιτροπή αποτελούμενη από έναν ειδικό επιστήμονα εκπρόσωπο του ιδιώτη, έναν προϊστάμενο υπηρεσιακής μονάδας του Υπουργείου Πολιτισμού ή έναν διευθυντή μουσείου οριζόμενο από τον Υπουργό Πολιτισμού και έναν ειδικό επιστήμονα που ορίζεται από τον Πρόεδρο του Αρείου Πάγου».
Εξάλλου κατά τις διατάξεις της περίπτωσης β΄ του άρθρου 2 του ίδιου αυτού Ν. 3028/2002, «ως μνημεία νοούνται τα πολιτιστικά αγαθά που αποτελούν υλικές μαρτυρίες και ανήκουν στην πολιτιστική κληρονομιά της Χώρας και των οποίων επιβάλλεται η ειδικότερη προστασία βάσει των εξής διακρίσεων:
αα) Ως αρχαία μνημεία ή αρχαία νοούνται όλα τα πολιτιστικά αγαθά που ανάγονται στους προϊστορικούς, αρχαίους, βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς χρόνους και χρονολογούνται έως και το 1830, με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 20. Στα αρχαία μνημεία συμπεριλαμβάνονται σπήλαια και παλαιοντολογικά κατάλοιπα για τα οποία υπάρχουν ενδείξεις ότι συνδέονται με την ανθρώπινη ύπαρξη.
ββ) Ως νεότερα μνημεία νοούνται τα πολιτιστικά αγαθά που είναι μεταγενέστερα του 1830 και των οποίων η προστασία επιβάλλεται λόγω της ιστορικής, καλλιτεχνικής ή επιστημονικής σημασίας τους, κατά τις διακρίσεις των άρθρων 6 και 20.
γγ) Ως ακίνητα μνημεία νοούνται τα μνημεία που υπήρξαν συνδεδεμένα με το έδαφος και παραμένουν σε αυτό ή στο βυθό της θάλασσας ή στον πυθμένα λιμνών ή ποταμών, καθώς και τα μνημεία που βρίσκονται στο έδαφος ή στο βυθό της θάλασσας ή στον πυθμένα λιμνών ή ποταμών και δεν είναι δυνατόν να μετακινηθούν χωρίς βλάβη της αξίας τους ως μαρτυριών. Στα ακίνητα μνημεία συμπεριλαμβάνονται οι εγκαταστάσεις, οι κατασκευές και τα διακοσμητικά και λοιπά στοιχεία που αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα τους, καθώς και το άμεσο περιβάλλον τους.
δδ) Ως κινητά μνημεία νοούνται τα μνημεία που δεν θεωρούνται ακίνητα.»
Συνεπώς, σε κάθε περίπτωση που απαιτείται εκτίμηση της χρηματικής αξίας κινητών μνημείων (κατά το Ν. 3028/2002) προκειμένου να υπολογισθεί ο αναλογών φόρος (κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής παροχής) παρακαλούμε να απευθύνεστε στην αρμόδια Υπηρεσία του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού, Εφορεία Αρχαιοπωλείων και Ιδιωτικών Αρχαιολογικών Συλλόγων (Πολυγνώτου 13, Αθήνα 10555, τηλ. 210 3219860 και 3210143), η οποία θα διαβιβάσει το αίτημα στην Κεντρική Υπηρεσία του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού για σύσταση της προβλεπόμενης από το νόμο εκτιμητικής Επιτροπής.

ΠΟΛ 1017.2017
Θέμα: Ρύθμιση θεμάτων των παραγράφων 1 και 3 του άρθρου 47 του ν. 3028/2002

Έχοντας υπόψη:
1. Τις διατάξεις: α) του ν. 3028/2002 (άρθρο 47 παράγραφοι 1, 3 και 4) «Για την προστασία των αρχαιοτήτων και εν γένει της πολιτιστικής κληρονομιάς» (ΦΕΚ Α’153),β) του ν.2238/1994 (άρθρο 31 παραγρ. 1) «Κύρωση του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος» (ΦΕΚ Α’151),γ) του άρθρου 82 παρ. 7 του Κώδικα Διατάξεων Φορολογίας Κληρονομιών, Δωρεών, Γονικών Παροχών και Κερδών από Λαχεία ο οποίος κυρώθηκε με το ν.2961/2001 (ΦΕΚ Α’ 266),δ) του ν.2190/94 (άρθρο 30 παρ. 6) «Σύσταση ανεξάρτητης αρχής για την επιλογή προσωπικού και ρύθμιση θεμάτων διοίκησης» (ΦΕΚ Α’ 28),ε) του π.δ.63/2005 (άρθρο 90) «Κωδικοποίηση της νομοθεσίας για την κυβέρνηση και τα κυβερνητικά όργανα» (ΦΕΚ Α’ 98),στ) του π.δ.191/2003 «Οργανισμός Υπουργείου Πολιτισμού» (ΦΕΚ Α’ 146),ζ) του π.δ.81/2002 «Συγχώνευση του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών στο Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών» (ΦΕΚ Α’ 57),η) την απόφαση του Πρωθυπουργού Υ1/10.3.04 «Μεταβολή τίτλων Υπουργείων και καθορισμός της σειράς τάξης των Υπουργείων» (ΦΕΚ Β’153).
2. Την απόφαση 37930/ΔΙ0Ε 1264/05 του Πρωθυπουργού και του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών «Καθορισμός αρμοδιοτήτων των Υφυπουργών Οικονομίας και Οικονομικών» (ΦΕΚ Β’ 1432).
3. Το υπ’ αριθ. 4349/12-10-05 έγγραφο του Γενικού Γραμματέα του Υπουργείου Πολιτισμού.
4. Το γεγονός ότι από τις διατάξεις της παρούσας δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του κρατικού προϋπολογισμού.
Αποφασίζουμε
Άρθρο 1
Συνιστούμε ειδική εκτιμητική Επιτροπή αποτελούμενη από πέντε (5) μέλη ως εξής:1) Ένα Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (Ν.Σ.Κ.), ως Πρόεδρο,2) Τον εκάστοτε Προϊστάμενο της Διεύθυνσης Φορολογίας Κεφαλαίου, με αναπληρωτή τον εκάστοτε Προϊστάμενο του Τμήματος Φορολογίας Κληρονομιών και Δωρεών,3) Έναν μόνιμο υπάλληλο του ΥΠΠΟ του κλάδου (α) ΠΕ Αρχαιοτήτων (β) ΠΕ Ιστορικών Τέχνης (γ) ΠΕ Λαογράφων Εθνολόγων,4) Τον Προϊστάμενο της Εφορείας Αρχαιοπωλείων και Ιδιωτικών Αρχαιολογικών Συλλογών,5) Τον Προϊστάμενο του κρατικού μουσείου στο οποίο πρόκειται να κατατεθούν τα μεταβιβαζόμενα στο Δημόσιο, λόγω δωρεάς ή εξόφλησης οφειλομένου φόρου κληρονομιάς ή δωρεάς, κινητά μνημεία ή εικαστικά ή άλλα έργα τέχνης ή τον Προϊστάμενο του αναγνωρισμένου κατά το άρθρο 45 ν. 3028/2002 από τον Υπουργό Πολιτισμού μουσείου, στο οποίο πρόκειται να κατατεθούν τα μεταβιβαζόμενα σ’ αυτό, λόγω δωρεάς, κινητά μνημεία, ή σε περίπτωση που δεν υπάρχει κρατικό μουσείο, για να κατατεθούν τα μεταβιβαζόμενα στο Δημόσιο κατά την παράγραφο 3 του άρθρου 47 εικαστικά ή άλλα έργα τέχνης, τον Προϊστάμενο του εποπτευόμενου ουσιαστικά και αναγνωρισμένου κατά το άρθρο 45 ν. 3028/2002 από το Υπουργείο Πολιτισμού μουσείου, στο οποίο πρόκειται να κατατεθούν τα άνω πολιτιστικά αγαθά (εικαστικά ή άλλα έργα τέχνης).Η Επιτροπή συγκροτείται με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού για μια τριετία και εδρεύει στην Αθήνα. Με την απόφαση συγκροτήσεως της Επιτροπής ορίζονται και οι νόμιμοι αναπληρωτές αντίστοιχης ιδιότητας των τακτικών μελών. Επίσης, με την ίδια απόφαση ορίζεται ο γραμματέας της Επιτροπής και ο νόμιμος αναπληρωτής του, που είναι μόνιμοι υπάλληλοι του ΥΠΠΟ. Τα μέλη της Επιτροπής υπό στοιχεία 3 α), β), γ) εναλλάσσονται ανάλογα με το είδος του εκτιμώμενου αντικειμένου, ώστε η Επιτροπή να είναι πάντοτε πενταμελής.
Άρθρο 2
Η Επιτροπή είναι αρμόδια:
α) Για την εκτίμηση της χρηματικής αξίας κινητών μνημείων, όπως αυτά ορίζονται στο ν.3028/2002,τα οποία μεταβιβάζονται λόγω δωρεάς στο Δημόσιο ή σε Μουσεία αναγνωρισμένα από τον Υπουργό Πολιτισμού κατά τις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 47 του ν.3028/2002.
β) Για την εκτίμηση της χρηματικής αξίας κινητών μνημείων, όπως αυτά ορίζονται στο ν.3028/2002, ή εικαστικών ή άλλων έργων τέχνης, τα οποία μεταβιβάζονται στο Δημόσιο κατά τις διατάξεις της παραγράφου 3 του άρθρου 47 του ν. 3028/2002, για την ολική ή μερική εξόφληση του φόρου που οφείλεται σε περιπτώσεις κληρονομιάς, κληροδοσίας ή δωρεάς με αντικείμενο κινητά μνημεία ή εικαστικά ή άλλα έργα τέχνης.
Άρθρο 3
Η Επιτροπή λειτουργεί σύμφωνα με τις διατάξεις που διέπουν τα συλλογικά όργανα του Δημοσίου και προβαίνει στην εκτίμηση της χρηματικής αξίας των αντικειμένων, μετά από αυτοψία. Για την εκτίμηση της χρηματικής αξίας των κινητών μνημείων, ή εικαστικών ή άλλων έργων τέχνης, λαμβάνονται υπόψη η σημασία και η αξία τους από ιστορικής, αρχαιολογικής, καλλιτεχνικής, επιστημονικής, λαογραφικής, εθνολογικής, κοινωνικής και τεχνικής απόψεως, η σπανιότητα τους και οι τιμές στην εγχώρια και διεθνή αγορά.
Άρθρο 4
Καθορίζουμε τον τρόπο μεταβίβασης κινητών μνημείων ή εικαστικών ή άλλων έργων τέχνης στις περιπτώσεις εφαρμογής της παραγράφου 3 του άρθρου 47 του ν.3028/2002 ως ακολούθως:
α) Όταν αντικείμενο κληρονομιάς, κληροδοσίας ή δωρεάς είναι κινητό μνημείο ή εικαστικό ή άλλο έργο τέχνης, ο υπόχρεος σε φόρο – κληρονόμος, κληροδόχος, δωρεοδόχος, μπορεί να καταβάλει μερικά ή ολικά το φόρο, που αναλογεί σε αυτό, σε είδος, με μεταβίβαση στο Δημόσιο κινητού μνημείου ή εικαστικού ή άλλου έργου τέχνης ίσης αξίας με το φόρο. Το μεταβιβαζόμενο κινητό μνημείο ή εικαστικό ή άλλο έργο τέχνης μπορεί να είναι αντικείμενο του φόρου ή μη και να ανήκει κατά πλήρη κυριότητα και όχι κατά ποσοστό εξ αδιαιρέτου στον υπόχρεο σε φόρο, που ζητά την εξόφληση του φόρου με την παραχώρηση. Στην περίπτωση που το κινητό μνημείο ή εικαστικό ή άλλο έργο τέχνης είναι αντικείμενο του φόρου κληρονομιάς ή δωρεάς και ανήκει κατά ποσοστό εξ αδιαιρέτου στους κληρονόμους ή δωρεοδόχους, μπορεί να μεταβιβασθεί από όλους τους συγκυρίους ή από έναν από αυτούς, αλλά στην περίπτωση αυτή θα πρέπει να προηγηθεί διανομή μεταξύ αυτών.
β) Ο υπόχρεος σε φόρο υποβάλλει την αίτηση για μεταβίβαση στον προϊστάμενο της αρμόδιας για τη φορολογία Δ.Ο.Υ., συνοδευόμενη από λεπτομερή κατάλογο των αντικειμένων. Στην περίπτωση που το μεταβιβαζόμενο κινητό μνημείο ή εικαστικό ή άλλο έργο τέχνης είναι αντικείμενο του φόρου κληρονομιάς ή δωρεάς, η αίτηση για μεταβίβαση υποβάλλεται με την οικεία δήλωση φόρου ή μέχρι την έκδοση της πράξης προσδιορισμού του φόρου. Στην περίπτωση που το μεταβιβαζόμενο κινητό μνημείο ή εικαστικό ή άλλο έργο τέχνης δεν είναι αντικείμενο του φόρου κληρονομιάς ή δωρεάς, η αίτηση για μεταβίβαση υποβάλλεται με την οικεία δήλωση φόρου ή μέχρι το στάδιο της διοικητικής επίλυσης της διαφοράς. Με την αίτηση συνυποβάλλονται αντίγραφο της δήλωσης αποδοχής κληρονομιάς ή κληροδοσίας ή του συμβολαίου της δωρεάς αντίστοιχα. Η Δ.Ο.Υ. διαβιβάζει το φάκελο στην αρμόδια Διεύθυνση της Κεντρικής Υπηρεσίας του ΥΠΠΟ, η οποία, μετά από αυτοψία, παραπέμπει την υπόθεση στο αρμόδιο Κεντρικό Συμβούλιο, όταν πρόκειται περί μνημείων, ή στον Προϊστάμενο της Γενικής Διεύθυνσης Σύγχρονου Πολιτισμού, όταν πρόκειται περί εικαστικών ή άλλων έργων τέχνης.
γ) Κατά το χρονικό διάστημα κατά το οποίο εκκρεμεί η εξέταση του σχετικού αιτήματος, ο Προϊστάμενος της Δ.Ο.Υ. δύναται:γα) να προβαίνει σε συμψηφισμό (άρθρο 83 του ν.δ. 356/74 Κ.Ε.Δ.Ε.) των απαιτήσεων του αιτούντος κατά του Δημοσίου με τις οφειλές του προς το Δημόσιο για την εξόφληση των οποίων ζητά να παραχωρήσει τα κινητά,γβ) να μη χορηγεί αποδεικτικό ενημερότητας μέχρι την υπογραφή του πρωτοκόλλου παράδοσης, γγ) να λαμβάνει μέτρα είσπραξης προς διασφάλιση των συμφερόντων του Δημοσίου.
δ) Μετά από γνώμη του αρμόδιου Κεντρικού Συμβουλίου ή του Προϊσταμένου της Γενικής Διεύθυνσης Σύγχρονου Πολιτισμού, αντίστοιχα, εκδίδεται απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, με την οποία συναινεί για τη μεταβίβαση των συγκεκριμένων αντικειμένων στο Δημόσιο και ορίζει το κρατικό μουσείο στο οποίο πρόκειται να κατατεθούν τα ως άνω αντικείμενα (πολιτιστικά αγαθά) ή σε περίπτωση που δεν υπάρχει κρατικό μουσείο για να κατατεθούν τα μεταβιβαζόμενα στο Δημόσιο εικαστικά ή άλλα έργα τέχνης, στο ουσιαστικά εποπτευόμενο και αναγνωρισμένο από το Υπουργείο Πολιτισμού μουσείο, στο οποίο πρόκειται να κατατεθούν προς έκθεση τα άνω εικαστικά ή άλλα έργα τέχνης, εφόσον τα τελευταία συνδέονται, καταρχήν, με τους σκοπούς του και παρέχονται τα εχέγγυα για την προστασία και τη διασφάλιση κατάλληλων συνθηκών διατήρησης, φύλαξης και έκθεσης.
ε) Η Επιτροπή συντάσσει εκτιμητική έκθεση σε τρία αντίτυπα τα οποία υπογράφονται από όλα τα μέλη και διαβιβάζονται στην αρμόδια Διεύθυνση της Κεντρικής Υπηρεσίας του ΥΠΠΟ, στην αρμόδια Δ.Ο.Υ. και στον ενδιαφερόμενο, εντός προθεσμίας έξι μηνών, αφότου ο φάκελος περιήλθε στη γραμματεία της Επιτροπής.
στ) Ως αξία των παραχωρούμενων κινητών μνημείων ή εικαστικών ή άλλων έργων τέχνης λαμβάνεται υποχρεωτικά εκείνη που προσδιορίζεται από την ειδική εκτιμητική Επιτροπή που συγκροτείται κατ’ εφαρμογή της παραγράφου 1 της απόφασης αυτής, βάσει της οποίας υπολογίζεται και ο οικείος φόρος. Σε καμία περίπτωση δεν αποδίδεται στον οφειλέτη η τυχόν διαφορά μεταξύ της αξίας των παραχωρούμενων αντικειμένων και του φόρου που αναλογεί στα κινητά μνημεία ή εικαστικά ή άλλα έργα τέχνης. Αν, μετά τον προσδιορισμό της αξίας, ο υπόχρεος σε φόρο αμφισβητήσει την αξία θεωρώντας ότι αυτή είναι ανώτερη ή κατώτερη της πραγματικής, έχει τη δυνατότητα αφενός να προσφύγει κατά της πράξης προσδιορισμού του φόρου κληρονομίας ή δωρεάς στα διοικητικά δικαστήρια, εφόσον τα παραχωρούμενα κινητά μνημεία ή εικαστικά ή άλλα έργα τέχνης αποτελούν αντικείμενο του φόρου, και αφετέρου να ανακαλέσει, εν όλω ή εν μέρει, την αίτησή του για την παραχώρηση των αντικειμένων στο Υπουργείο Πολιτισμού, με την προϋπόθεση ότι θα επιβαρυνθεί με τα έξοδα της εκτίμησης.
ζ) Η μεταβίβαση του συνόλου ή μέρους των κινητών μνημείων, εικαστικών ή άλλων έργων τέχνης στο Δημόσιο κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου αυτού, συντελείται με την παράδοση αυτών στον προϊστάμενο του αρμόδιου κρατικού μουσείου, στο οποίο αυτά κατατίθενται, ή, σε περίπτωση που δεν υπάρχει κρατικό μουσείο για να κατατεθούν τα μεταβιβαζόμενα στο Δημόσιο εικαστικά ή άλλα έργα τέχνης, στον προϊστάμενο του ουσιαστικά εποπτευόμενου και αναγνωρισμένου από το Υπουργείο Πολιτισμού μουσείου, στο οποίο, σύμφωνα με την απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού της παραγράφου υπό στοιχείο δ) του παρόντος άρθρου αυτά κατατίθενται. Κατά την παράδοση αυτών συντάσσεται εις τριπλούν πρωτόκολλο και υπογράφεται, κατά περίπτωση, από τον προϊστάμενο του άνω κρατικού μουσείου ή προκειμένου περί εικαστικών ή άλλων έργων τέχνης από τον προϊστάμενο του ουσιαστικά εποπτευόμενου από το Υπουργείο Πολιτισμού και αναγνωρισμένου από αυτό, μουσείου, στο οποίο, σύμφωνα με την απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού της άνω παραγράφου υπό στοιχείο δ) του παρόντος άρθρου, αυτά κατατίθενται και από τον υπόχρεο σε φόρο, στον οποίο παραδίδεται ένα αντίγραφο. Στο πρωτόκολλο παράδοσης αναφέρονται το ποσό του φόρου, για την εξόφληση του οποίου παραχωρείται το κινητό μνημείο ή εικαστικό ή άλλο έργο τέχνης, τα στοιχεία του κληρονομουμένου και του κληρονόμου και η ημερομηνία θανάτου ή, στην περίπτωση δωρεάς, τα στοιχεία του δωρητή και του δωρεοδόχου και τα στοιχεία του οικείου συμβολαίου.
η) Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας μεταβίβασης των κινητών μνημείων, εικαστικών ή άλλων έργων τέχνης στο Δημόσιο, κατ’ εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων, ο προϊστάμενος του αρμόδιου κρατικού μουσείου στο οποίο αυτά κατατίθενται, ή, σε περίπτωση που δεν υπάρχει κρατικό μουσείο για να κατατεθούν τα μεταβιβαζόμενα στο Δημόσιο εικαστικά ή άλλα έργα τέχνης, ο προϊστάμενος του, ουσιαστικά εποπτευόμενου και αναγνωρισμένου από το Υπουργείο Πολιτισμού, μουσείου, στο οποίο σύμφωνα με την άνω απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού αυτά κατατίθενται, υποχρεούται να αποστείλει αντίγραφο του πρωτοκόλλου παράδοσης στον προϊστάμενο της αρμόδιας Δ.Ο.Υ., ο οποίος προβαίνει στις απαιτούμενες ενέργειες για συμψηφισμό του φόρου που αναλογεί στην αξία του αντικειμένου που μεταβιβάστηκε. Οι προσαυξήσεις εκπρόθεσμης καταβολής του ποσού αυτού υπολογίζονται μέχρι την ημερομηνία υποβολής του αιτήματος για μεταβίβαση του κινητού μνημείου ή εικαστικού ή άλλου έργου τέχνης για εξόφληση του φόρου.
Η απόφαση αυτή να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.