Δικηγόρος για ειδική διοικητική προσφυγή κατά απόφασης Δήμου ή Περιφέρειας

Οι αποφάσεις των Δήμων και των Περιφερειών μπορούν να επηρεάσουν άμεσα την ακίνητη περιουσία, την επαγγελματική δραστηριότητα, τις οικονομικές υποχρεώσεις και την υπηρεσιακή κατάσταση πολιτών και επιχειρήσεων. Όταν μια τέτοια απόφαση είναι παράνομη, η ειδική διοικητική προσφυγή μπορεί να προσφέρει έναν άμεσο διοικητικό έλεγχο νομιμότητας. Επειδή, όμως, η βασική προθεσμία είναι μόλις δεκαπέντε ημέρες, η έγκαιρη εξέταση της υπόθεσης από δικηγόρο είναι συνήθως καθοριστική.

1. Τι είναι η ειδική διοικητική προσφυγή του άρθρου 227

Με την ειδική διοικητική προσφυγή μπορεί όποιος έχει έννομο συμφέρον να προσβάλει, για λόγους νομιμότητας, απόφαση συλλογικού ή μονομελούς οργάνου Δήμου, Περιφέρειας, νομικού προσώπου τους ή συνδέσμου ΟΤΑ. Προσφυγή επιτρέπεται επίσης κατά παράλειψης οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας. Ο δικηγόρος οφείλει αρχικά να εξακριβώσει αν το έγγραφο που έχει εκδοθεί αποτελεί εκτελεστή διοικητική πράξη, ποιο όργανο το εξέδωσε και αν η διαφορά υπάγεται πράγματι στη διαδικασία του άρθρου 227 ή σε ειδικότερο ένδικο βοήθημα.

Από τις 29 Ιουνίου 2026 ισχύει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ωστόσο, μέχρι την έναρξη λειτουργίας της Υπηρεσίας Γενικής Εποπτείας Νομιμότητας ΟΤΑ εξακολουθεί να εφαρμόζεται μεταβατικά το προηγούμενο σύστημα ελέγχου. Ανάλογα με το είδος και την προέλευση της πράξης, ο έλεγχος εξακολουθεί να ασκείται από τον Γραμματέα της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, τις Επιτροπές του άρθρου 152 για τις δημοτικές υποθέσεις και τις Επιτροπές του άρθρου 68 του π.δ. 30/1996 για τις περιφερειακές υποθέσεις.

2. Η προθεσμία των δεκαπέντε ημερών

Η προσφυγή ασκείται μέσα σε δεκαπέντε ημέρες από τη δημοσίευση ή τη διαδικτυακή ανάρτηση της απόφασης, την κοινοποίησή της ή την πλήρη γνώση της από τον ενδιαφερόμενο. Σε περίπτωση παράλειψης οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας, η προθεσμία συνδέεται με την άπρακτη παρέλευση της ειδικής προθεσμίας που προβλέπει ο νόμος ή, αν δεν υπάρχει ειδική προθεσμία, με την πάροδο τριμήνου από την υποβολή της σχετικής αίτησης. Ο Γραμματέας οφείλει να αποφανθεί επί της προσφυγής μέσα σε δύο μήνες. Αν η προθεσμία παρέλθει χωρίς απόφαση, η προσφυγή θεωρείται ότι έχει απορριφθεί σιωπηρά.

Ο υπολογισμός της προθεσμίας δεν είναι πάντοτε απλός. Η ημερομηνία ανάρτησης στη Διαύγεια, η νόμιμη κοινοποίηση, το περιεχόμενο της πράξης και τα στοιχεία από τα οποία προκύπτει πλήρης γνώση μπορεί να είναι κρίσιμα. Για τον λόγο αυτό, ο δικηγόρος πρέπει να λάβει αμέσως την απόφαση, την απόδειξη κοινοποίησης, την ηλεκτρονική ανάρτηση και κάθε προηγούμενη αίτηση ή αλληλογραφία. Η καθυστέρηση ακόμη και λίγων ημερών μπορεί να οδηγήσει σε απόρριψη της προσφυγής ως εκπρόθεσμης.

3. Ποιοι λόγοι μπορούν να προβληθούν

Ο έλεγχος αφορά τη νομιμότητα και όχι τη σκοπιμότητα της επιλογής του Δήμου ή της Περιφέρειας. Δεν αρκεί, επομένως, να υποστηρίζεται ότι η απόφαση είναι άδικη, υπερβολική ή οικονομικά επιζήμια. Ο δικηγόρος πρέπει να εντοπίσει συγκεκριμένη νομική πλημμέλεια, όπως αναρμοδιότητα του οργάνου, παράβαση ουσιώδους τύπου της διαδικασίας, ανεπαρκή ή αντιφατική αιτιολογία, εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή του νόμου, πλάνη ως προς κρίσιμα πραγματικά περιστατικά, παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας ή άνιση μεταχείριση. Ο έλεγχος νομιμότητας δεν επιτρέπεται να μετατρέπεται σε έλεγχο σκοπιμότητας των αποφάσεων των οργάνων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Η αποτελεσματικότητα της προσφυγής εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από το αν οι λόγοι διατυπώνονται με σαφήνεια και συνδέονται με τα έγγραφα του διοικητικού φακέλου. Μια γενική διαμαρτυρία δεν υποκαθιστά ένα νομικά θεμελιωμένο κείμενο. Ο δικηγόρος οφείλει να προσδιορίσει ποια διάταξη παραβιάστηκε, με ποια πραγματικά δεδομένα συνδέεται η παράβαση και ποια ακριβώς ακύρωση ζητείται.

4. Υποθέσεις στις οποίες μπορεί να απαιτείται προσφυγή

Η διαδικασία μπορεί να αφορά αποφάσεις σχετικές με ακίνητα, πολεοδομικά και χωροταξικά ζητήματα, δημοτικά τέλη, εισφορές και λοιπές οικονομικές επιβαρύνσεις, παραχωρήσεις κοινόχρηστων χώρων, ανακλήσεις αδειών, διοικητικές κυρώσεις και πράξεις σχετικές με τη λειτουργία καταστημάτων.

Μπορεί επίσης να αφορά αποφάσεις δημοτικών ή περιφερειακών συμβουλίων, πράξεις δημοτικών και περιφερειακών νομικών προσώπων, αποφάσεις δημάρχων, περιφερειαρχών, δημοτικών επιτροπών ή άλλων μονομελών και συλλογικών οργάνων. Υπό προϋποθέσεις, μπορεί να αφορά υπηρεσιακά ή πειθαρχικά ζητήματα και πράξεις που συνδέονται με δημοτικές ή περιφερειακές συμβάσεις.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις δημόσιες συμβάσεις, στις φορολογικές διαφορές και στις υπηρεσιακές υποθέσεις, επειδή συχνά προβλέπονται ειδικές προδικαστικές ή δικαστικές διαδικασίες. Δεν είναι ορθό να θεωρείται ότι κάθε διαφορά με Δήμο ή Περιφέρεια υπάγεται αυτομάτως στο άρθρο 227. Ο δικηγόρος πρέπει να επιλέξει το κατάλληλο μέσο προστασίας πριν από την κατάθεση οποιουδήποτε κειμένου.

5. Η Επιτροπή του άρθρου 152 στις δημοτικές υποθέσεις

Στις υποθέσεις που αφορούν πράξεις δημοτικών οργάνων, μετά την απόρριψη της αρχικής προσφυγής από τον Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, ρητή ή σιωπηρή, μπορεί να ακολουθήσει προσφυγή ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152. Η δεύτερη αυτή προσφυγή ασκείται μέσα σε προθεσμία ενός μήνα. Η αφετηρία της προθεσμίας πρέπει να προσδιορίζεται ανάλογα με την έκδοση, την κοινοποίηση, την πλήρη γνώση ή τη σιωπηρή απόρριψη της απόφασης του πρώτου σταδίου.

Η Επιτροπή επανεξετάζει τους λόγους νομιμότητας που μεταφέρονται ενώπιόν της. Με την απόφαση ΣτΕ 63/2026 κρίθηκε ότι, όταν η Επιτροπή θεωρεί βάσιμες τις προβαλλόμενες πλημμέλειες, μπορεί να ακυρώσει όχι μόνο τη ρητή ή σιωπηρή απόρριψη του Γραμματέα, αλλά και την ίδια την προσβαλλόμενη δημοτική απόφαση. Για τον λόγο αυτό, ο δικηγόρος πρέπει ήδη από το πρώτο στάδιο να έχει διατυπώσει ολοκληρωμένα τους κρίσιμους λόγους ακύρωσης.

6. Η διαφορετική διαδικασία για τις Περιφέρειες

Η Επιτροπή του άρθρου 152 δεν είναι το αρμόδιο όργανο για τις αποφάσεις των Περιφερειών. Στο σημερινό μεταβατικό καθεστώς, οι σχετικές προσφυγές εξετάζονται από τις Επιτροπές Ελέγχου Πράξεων του άρθρου 68 του π.δ. 30/1996, οι οποίες αναφέρονται επίσης ως Επιτροπές του άρθρου 18 του ν. 2218/1994. Οι Επιτροπές αυτές εξετάζουν προσφυγές κατά πράξεων συλλογικών ή μονομελών οργάνων των Περιφερειών, των νομικών τους προσώπων και των συνδέσμων τους.

Η διάκριση είναι ουσιώδης, επειδή η κατάθεση σε αναρμόδιο όργανο μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη σύντομη προθεσμία. Ο δικηγόρος πρέπει, επομένως, να ελέγξει αν η πράξη προέρχεται από δημοτικό ή περιφερειακό όργανο και να προσδιορίσει τον σωστό αποδέκτη της προσφυγής.

7. Η προσφυγή δεν εξασφαλίζει αναστολή της απόφασης

Η άσκηση της προσφυγής δεν πρέπει να θεωρείται ότι αναστέλλει την εκτέλεση της προσβαλλόμενης πράξης. Στο ισχύον μεταβατικό καθεστώς, οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις δηλώνουν ότι δεν έχουν αρμοδιότητα να εξετάζουν αιτήματα αναστολής, μετά και την κατάργηση του άρθρου 228 του ν. 3852/2010 από τις 29 Ιουνίου 2026. Σε επείγουσες υποθέσεις, ο δικηγόρος πρέπει να εξετάζει εγκαίρως αν απαιτείται παράλληλη προσφυγή στο αρμόδιο δικαστήριο και αίτημα προσωρινής δικαστικής προστασίας.

Κατά τη μεταβατική περίοδο, η ειδική διοικητική προσφυγή δεν αποτελεί γενική προϋπόθεση για την άσκηση δικαστικού ενδίκου βοηθήματος. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι οι δικαστικές προθεσμίες αναστέλλονται αυτομάτως μέχρι να ολοκληρωθεί η διοικητική διαδικασία. Ο δικηγόρος πρέπει να παρακολουθεί χωριστά κάθε προθεσμία και να αποφασίζει αν η διοικητική και η δικαστική προστασία πρέπει να κινηθούν παράλληλα.

8. Η συμβολή του δικηγόρου

Ο δικηγόρος δεν περιορίζεται στη σύνταξη μιας αίτησης. Ελέγχει το έννομο συμφέρον, την εκτελεστότητα της πράξης, την αρμοδιότητα του οργάνου, την ημερομηνία έναρξης της προθεσμίας και την ύπαρξη ειδικότερης διαδικασίας. Ζητεί τα πρακτικά, τις εισηγήσεις, τις γνωμοδοτήσεις και τα λοιπά έγγραφα του διοικητικού φακέλου, συγκρίνει την αιτιολογία της πράξης με τις εφαρμοστέες διατάξεις και διαμορφώνει συγκεκριμένο αίτημα ακύρωσης.

Παράλληλα, ο δικηγόρος εξετάζει αν πρέπει να υποβληθεί αίτημα πρόσβασης στον διοικητικό φάκελο, αν απαιτείται προηγούμενη αίτηση θεραπείας, αν υπάρχει δυνατότητα δεύτερης προσφυγής και αν πρέπει να ασκηθεί δικαστικό ένδικο βοήθημα. Η έγκαιρη νομική αξιολόγηση είναι απαραίτητη, επειδή η διοικητική προσφυγή δεν πρέπει να οδηγήσει στην απώλεια κάποιας παράλληλης δικαστικής προθεσμίας.

Η έγκαιρη επικοινωνία με δικηγόρο είναι ιδιαίτερα σημαντική, επειδή οι περισσότερες σχετικές υποθέσεις δεν επιτρέπουν μακρά προετοιμασία. Η απόφαση του Δήμου ή της Περιφέρειας, η ημερομηνία κοινοποίησης ή ανάρτησης και τα βασικά έγγραφα πρέπει να εξετάζονται αμέσως. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να επιλεγεί η σωστή διοικητική ή δικαστική ενέργεια πριν χαθεί κάποια αποκλειστική προθεσμία.

Το παρόν αποτελεί γενική ενημέρωση και δεν υποκαθιστά την εξατομικευμένη αξιολόγηση από δικηγόρο.