1. Ποιος μπορεί να προσφύγει στο ΕΔΔΑ;
Κάθε φυσικό πρόσωπο, ομάδα ατόμων ή μη κυβερνητικός οργανισμός που θεωρείται θύμα παραβίασης της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) από κράτος-μέλος. Δεν απαιτείται η υπηκοότητα της χώρας που παραβίασε το δικαίωμα, αρκεί η παραβίαση να προέρχεται από κράτος που έχει επικυρώσει τη Σύμβαση.
2. Ποια δικαιώματα προστατεύει το ΕΔΔΑ και σε ποιες περιπτώσεις μπορώ να προσφύγω;
Το ΕΔΔΑ εξετάζει μόνο προσφυγές που αφορούν παραβιάσεις δικαιωμάτων που προβλέπονται στην ΕΣΔΑ και στα Πρωτόκολλά της (όπως δικαίωμα σε δίκαιη δίκη, ιδιοκτησία, ελευθερία έκφρασης, κ.ά.). Δεν εξετάζει απλώς λάθη εφαρμογής του εθνικού δικαίου ή διαφωνίες με εθνικές αποφάσεις, αν δεν θίγεται κατοχυρωμένο δικαίωμα της Σύμβασης.
3. Ποια είναι τα βασικά τυπικά προαπαιτούμενα για να γίνει δεκτή μια προσφυγή;
Πρέπει να έχουν εξαντληθεί όλα τα εθνικά ένδικα μέσα και το ίδιο ουσιώδες παράπονο να έχει προβληθεί στα εθνικά δικαστήρια. Η προσφυγή πρέπει να υποβληθεί εντός τεσσάρων (4) μηνών από την αμετάκλητη εθνική απόφαση και να αφορά ουσιώδη βλάβη (όχι ασήμαντο ή θεωρητικό ζήτημα). Δεν εξετάζονται ανώνυμες ή γενικές προσφυγές.
4. Πόσο σημαντικό είναι να αναθέσω τη σύνταξη της προσφυγής σε δικηγόρο;
Η εκπροσώπηση από δικηγόρο δεν είναι υποχρεωτική στο αρχικό στάδιο, αλλά στην πράξη το συντριπτικά μεγαλύτερο ποσοστό των μη νομικά τεκμηριωμένων προσφυγών απορρίπτεται ως απαράδεκτο. Η σωστή νομική θεμελίωση αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες εξέτασης και επιτυχίας.
5. Ποια είναι η διαδικασία υποβολής προσφυγής στο ΕΔΔΑ;
Η προσφυγή συντάσσεται σε ειδικό έντυπο, επισυνάπτονται όλα τα απαραίτητα έγγραφα (αποφάσεις, αποδείξεις, έγγραφα), υπογράφεται και αποστέλλεται ταχυδρομικά στο Δικαστήριο. Ως ημερομηνία κατάθεσης λαμβάνεται η ταχυδρομική σφραγίδα. Η επικοινωνία αρχικά μπορεί να γίνει στα ελληνικά, αλλά στη συνέχεια απαιτούνται αγγλικά ή γαλλικά.
6. Τι ελέγχει το ΕΔΔΑ πριν εξετάσει την ουσία της υπόθεσης;
Ελέγχει εάν έχουν εξαντληθεί όλα τα εθνικά ένδικα μέσα, αν η προσφυγή αφορά παραβίαση της ΕΣΔΑ, αν τηρήθηκε η τετράμηνη προθεσμία, αν υπάρχει ουσιώδης βλάβη, αν η υπόθεση έχει ήδη κριθεί από άλλο διεθνές όργανο, καθώς και αν η προσφυγή είναι τεκμηριωμένη και εμπρόθεσμη.
7. Τι συμβαίνει αν το ΕΔΔΑ διαπιστώσει παραβίαση δικαιώματος;
Το κράτος υποχρεούται σε συμμόρφωση με την απόφαση του Δικαστηρίου, η οποία μπορεί να περιλαμβάνει χρηματική ικανοποίηση, αλλαγή νομοθεσίας ή πρακτικής και άλλες ενέργειες για αποκατάσταση της παραβίασης. Ο δικαιωθείς μπορεί να ζητήσει επανεξέταση ή επανάληψη της διαδικασίας στα εθνικά δικαστήρια.
8. Μπορώ να ζητήσω αναψηλάφηση ή επανάληψη διαδικασίας μετά από δικαίωση στο ΕΔΔΑ;
Ναι. Στα πολιτικά δικαστήρια προβλέπεται αναψηλάφηση (άρθρο 544 ΚΠολΔ), στο Συμβούλιο της Επικρατείας επανάληψη διαδικασίας (άρθρο 69Α ΠΔ 18/1989) και στα ποινικά δικαστήρια αναψηλάφηση (άρθρο 525 ΚΠΔ). Υπάρχουν συγκεκριμένες προθεσμίες (90 ημέρες για ΣτΕ, 3 μήνες για ποινικά δικαστήρια).
9. Πόσο διαρκεί κατά μέσο όρο η διαδικασία ενώπιον του ΕΔΔΑ;
Η διαδικασία διαρκεί αρκετούς μήνες έως και μερικά χρόνια, ανάλογα με την πολυπλοκότητα της υπόθεσης και το φόρτο εργασίας του Δικαστηρίου. Η διαδικασία είναι κατά βάση γραπτή, ενώ ακροάσεις διεξάγονται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις.
10. Ποια είναι τα βασικά λάθη που οδηγούν σε απόρριψη προσφυγής και πώς τα αποφεύγετε;
Συνηθέστερα λάθη είναι η μη εξάντληση ένδικων μέσων, η καθυστερημένη κατάθεση, η ασαφής ή ελλιπής τεκμηρίωση, η έλλειψη ουσιώδους βλάβης ή η χρήση προσβλητικής γλώσσας. Το γραφείο μας ελέγχει προσεκτικά όλες τις τυπικές και ουσιαστικές προϋποθέσεις, τεκμηριώνει πλήρως τα πραγματικά περιστατικά και διασφαλίζει την ορθή σύνταξη και αποστολή της προσφυγής.
